Βιβλιοπροτάσεις (5)

 Υπήρξε, πριν 10 χρόνια, μια απρόσμενη εκδοτική επιτυχία με αλλεπάλληλες ανατυπώσεις...

Βιβλιοκριτική:

«Η καταγωγή των Αλβανών και οι αρβανιτόφωνοι Έλληνες»

Ένα ακόμη σημαντικό έργο του πολυγραφότατου Δημήτρη Ε. Ευαγγελίδη (γνωστού από τα μνημειώδη και μοναδικά στην βιβλιογραφία λεξικά του για τα αρχαιοελληνικά φύλα και τους λαούς του αρχαίου κόσμου, αλλά και του χρηστικότατου πρόσφατου βιβλίου του για την  «Αρχαία Μακεδονία»), που επανέρχεται ...δριμύτερος με το νέο του πόνημα για την καταγωγή των Αλβανών (Σκιπετάρων) και τους αρβανιτόφωνους Έλληνες.

Με στρωτή και ευκολοδιάβαστη γραφή, με συστηματική και απόλυτα τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία (580 υποσημειώσεις που παραπέμπουν σε δεκάδες επιστημονικά έργα, μελέτες, πρακτικά συνεδρίων και εξειδικευμένες εργασίες κυρίως ξένων ερευνητών και ειδικών), ο συγγραφέας αποδομεί μύθους και ευρύτατα διαδεδομένες αντιλήψεις για την εθνογένεση του αλβανικού λαού, αποκαθιστά την επιστημονική αλήθεια, προβάλλοντας τις τρέχουσες αντιλήψεις της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας στο ζητήμα αυτό. Οι θέσεις του για τους αρβανιτόφωνους Έλληνες πολύ ενδιαφέρουσες, όπως και η οξεία κριτική του σε ορισμένους προβεβλημένους συγγραφείς της ...Εσπερίας, ξεσκεπάζοντας τις πολιτικές σκοπιμότητες που κρύβονται πίσω από πολυδιαφημισμένα βιβλία, τα οποία διαστρεβλώνουν τα πραγματικά γεγονότα και παρουσιάζουν μονόπλευρες απόψεις.

Το κεφάλαιο «Τα ιλλυρικά φύλα και η εμφάνιση των Αλβανών» αποτελεί κάτι το μοναδικό στην ελληνική βιβλιογραφία δεδομένου ότι προσκομίζονται τεκμήρια και ερευνητικά στοιχεία που βλέπουν το φως της δημοσιότητας για πρώτη φορά, αποδεικνύοντας ότι η σύνδεση μεταξύ των Ιλλυριών της αρχαιότητας, οι οποίοι εξαφανίστηκαν ως λαός από τον 3ο μ.Χ. αιώνα και των νεώτερων Αλβανών, η πρώτη μνεία για τους οποίους γίνεται στα τέλη του 11ου αιώνα, αποτελεί έναν κατασκευασμένο αλβανικό εθνικό μύθο από ένα στενό κύκλο Αλβανών μεταναστών στις ΗΠΑ, που απέκτησε ισχύ επίσημης κομματικής γραμμής και αδιαμφισβήτητης «επιστημονικής» αλήθειας επί καθεστώτος Εμβέρ Χότζα. Η ερμηνεία αυτής της κατασκευής τεκμηριώνεται με τις αναλύσεις ξένων επιστημόνων και ερευνητών (μεταξύ των οποίων και κορυφαίοι Αλβανοί διανοούμενοι) στο εξαιρετικό κεφάλαιο «Επιστήμη και πολιτική», όπου αποκαλύπτονται οι πολιτικές σκοπιμότητες πίσω από αυτές τις μεθοδεύσεις.

Τέλος, ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα, αλλά και απολαυστικότερα κεφάλαια είναι ασφαλώς εκείνο με τον τίτλο «Υποθέσεις για την καταγωγή των Αλβανών» και ειδικότερα το τέταρτο μέρος του («Μη-συμβατικές θεωρίες»), όπου μεταξύ άλλων παρουσιάζονται και οι εργασίες Γάλλου εθνολόγου σχετικά με την ευρύτατα διαδεδομένη άποψη περί καταγωγής των Αλβανών από τους νεφελώδεις και επιστημονικά δυσδιάκριτους ...Πελασγούς.

Ένα βιβλίο που συνιστούμε να το διαβάσετε ανεπιφύλακτα.

 A.  Z.

Νέες κυκλοφορίες

Μόλις κυκλοφόρησε...

Δημήτρη Ε. Ευαγγελίδη: ΣΥΝΟΨΗ

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΑΔΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΪΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ (500 π.Χ.)

σελ. 230

Πρόλογος του συγγραφέα

Αρκετά συχνά αντιμετώπιζα, σε σχετικές συζητήσεις με φίλους και γνωστούς, ερωτήματα του τύπου: «Πότε εμφανίστηκαν οι πρώτοι άνθρωποι στην Ελλάδα;», «Ποιοι λαοί κατοίκησαν στην Ελλάδα πολύ παλιά;», «Έχω ακουστά για τους πολιτισμούς του Σέσκλου και του Διμηνιού στην Θεσσαλία. Τι ακριβώς πολιτισμοί ήσαν και πότε εμφανίστηκαν;», «Τι σχέση είχε ο Μινωϊκός με τον Κυκλαδικό και τον Μυκηναϊκό πολιτισμό;», αλλά και ακόμη πιο απλά όπως: «Έγινε πραγματικά ο Τρωικός πόλεμος και πότε;», «Μιλούσαν ελληνικά οι αρχαίοι Μακεδόνες;», «Πότε ιδρύθηκε το Βασίλειο της Μακεδονίας;», «Πώς προέκυψε το ελληνικό έθνος;».

Συνήθως τους παρέπεμπα σε κάποια συγκεκριμένα έργα Ελλήνων και Ξένων συγγραφέων, όμως αντιλήφθηκα ότι δεν επαρκούσε κάτι τέτοιο διότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των βιβλίων ήσαν εξειδικευμένα και προϋπέθεταν ορισμένες βασικές γνώσεις από τους αναγνώστες. Υπήρχε λοιπόν η ανάγκη για ένα εύχρηστο, συνοπτικό και απλογραμμένο κατά το δυνατόν βιβλίο, που θα απαντούσε σε πολλά παρόμοια ερωτήματα.

Θα επιχειρήσω λοιπόν, στο μέτρο του δυνατού, να παρουσιάσω αξιόπιστες επιστημονικές απαντήσεις στα ζητήματα αυτά και να εκθέσω στο αναγνωστικό κοινό τις πλέον σύγχρονες απόψεις ειδικευμένων επιστημόνων Ελλήνων και Ξένων, ώστε ένας μέσος αναγνώστης να σχηματίσει μια αρκετά σαφή εικόνα για την προϊστορία της χώρας μας, αλλά και για τα γεγονότα που συνέβησαν μέχρι το τέλος των Αρχαϊκών χρόνων (περίπου 500 π.Χ.).

Επί πλέον, έκρινα ότι πρέπει να συμπεριληφθούν και θέματα που θα καλύπτουν και τους περισσότερο απαιτητικούς αναγνώστες και τα οποία δεν είναι εύκολο να προσεγγίσει κάποιος χωρίς να καταφύγει σε εξειδικευμένα συγγράμματα, όπως προανέφερα.

Έδωσα μεγαλύτερη βαρύτητα και περιέλαβα περισσότερα στοιχεία και πληροφορίες για την ανθρώπινη εξέλιξη, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα δεδομένα της επιστημονικής έρευνας, ένα θέμα με σχεδόν ανύπαρκτη ελληνική βιβλιογραφία, καθώς και για την Νεολιθική περίοδο του ελλαδικού χώρου και την προηγηθείσα Παλαιολιθική, θέματα μάλλον «μυστηριώδη» και «εξωτικά» για τον μέσο αναγνώστη.

Υπάρχουν όμως και ενδιαφερόμενοι που θα επιθυμούσαν να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους χωρίς να αναγκαστούν καταφύγουν σε παιδαριώδη αναγνώσματα παραπληροφόρησης και ημιμάθειας όπως αυτά που προσφέρει η κακομεταφρασμένη ελληνική Βικιπαίδεια ή ξεπερασμένα αναξιόπιστα έργα όπως η διαβόητη «ελληνική προϊστορία» του μακαρίτη Γιάννη Πασσά, με την οποία δυστυχώς αμαύρωσε την τεράστια προσφορά του στην μόρφωση του ελληνικού λαού με την Εγκυκλοπαίδεια «ΗΛΙΟΣ».

Για τους αναγνώστες αυτής της κατηγορίας υπάρχει επαρκής πιστεύω ενημέρωση, αλλά και βιβλιογραφικές παραπομπές, των πλέον πρόσφατων επιστημονικών ευρημάτων και ανακαλύψεων τόσο για την εξέλιξη του Ανθρώπου, όσο και για την Παλαιολιθική και Νεολιθική περίοδο του ελλαδικού χώρου, ώστε να αποκτήσουν μια ευρύτερη και λεπτομερέστερη εικόνα των εξελίξεων.

Είναι ένα δύσκολο εγχείρημα που απευθύνεται σε αναγνωστικό κοινό «διαφορετικών ταχυτήτων» που οφείλω να ικανοποιήσω στο μεγαλύτερο δυνατόν ποσοστό. Είναι αναμενόμενο να υπάρξουν παράπονα είτε διότι σε κάποια σημεία είναι «πολύ επιστημονικό» είτε διότι παρέλειψα θέματα που κατά την γνώμη κάποιων θα έπρεπε να συμπεριλάβω.

Ελπίζω τελικά οι αναγνώστες να κρίνουν με επιείκεια την προσπάθεια, έχοντας υπ’ όψη ότι απαραίτητη προϋπόθεση υπήρξε η αποφυγή να καταλήξει το ανά χείρας έργο ένα πολυσέλιδο και ογκώδες βιβλίο, που θα ακύρωνε το αρχικό σκεπτικό.

Η τελική κρίση ανήκει ούτως ή άλλως στους αναγνώστες και είναι πάντα σεβαστή.

Δημήτρης Ε. Ευαγγελίδης

Έδεσσα, Δεκέμβριος 2020

Περιεχόμενα

Προλογικό Σημείωμα σελ. 5

Πρόλογος του συγγραφέα σελ. 7

1. Εισαγωγή – Η γεωλογική διαμόρφωση σελ. 11

2. Η εξέλιξη του σύγχρονου ανθρώπου

(Homo sapiens) σελ. 15

3. Η Παλαιολιθική και η Μεσολιθική Εποχή σελ. 25

4. Η Νεολιθική Εποχή σελ. 47

5. Η Εποχή των Μετάλλων σελ. 73

6. Κυκλαδικός και Μινωικός Πολιτισμός σελ. 83

7. Το θαύμα του Μυκηναϊκού Πολιτισμού σελ. 103

8. Οι εξελίξεις στον βορειοελλαδικό χώρο σελ. 113

9. Οι Σκοτεινοί χρόνοι σελ. 126

10. Η Αρχαϊκή περίοδος (700-500 π.Χ.) σελ. 143

11. Επίλογος σελ. 151

ΠΙΝΑΚΕΣ σελ. 155

Παραρτήματα σελ. 161

 

Οι απαρχές του αλβανικού εθνικισμού

Ένα ακόμα βιβλίο περί "εθνικισμού" στην γνωστή συνταγή των μαρξιστών και μεταμοντέρνων ιστορικών και θεωρητικών τύπου Ernest Gellner, Eric Hobsbawm, Benedict Anderson και των δικών μας Λιάκου, Ρεπούση, Κουλούρη, Δραγώνα και "λοιπών δημοκρατικών δυνάμεων", της Γαλλίδας Ναταλί Κλαϊέρ που κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα (Δεκέμβριος 2009) από τις εκδόσεις "Ισνάφι" των Ιωαννίνων. Στο άμεσο μέλλον θα επιχειρήσουμε μια αναλυτική κριτική των θέσεων και απόψεων που προβάλλει η συγγραφεύς αυτού του βιβλίου. Ως πρόγευση πάντως, παραθέτουμε μια ενθουσιώδη κριτική που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ στις  20-06-10 από τον γνωστό για τις απόψεις του καθηγητή Καραπιδάκη στα πλαίσια της μεταμοντέρνας ιστορικής "σκέψης".

ΔΕΕ

Eξ αφορμής

Αλβανικός εθνικισμός
Του Ν. Ε. Καραπιδακη*

Η αλβανική ιστορία είναι προϋπόθεση της μεσαιωνικής και της νεότερης ελληνικής ιστορίας, της ιστορίας της Ευρώπης και της οθωμανικής ιστορίας. Ας απαριθμήσουμε τα συστατικά της: φάρες και σόγια, μπέηδες και αγάδες (στα ελληνικά θα ονομάζονταν άρχοντες), γλωσσικά ιδιώματα, γεωγραφικός κατακερματισμός, θρησκευτική πολυμορφία, διασπορές, υπηρεσία στο οθωμανικό κράτος, έθιμα, σημασία του εντύπου, των σχολείων. Από τους πληθυσμούς στο έθνος και στην ιδεολογία του, η διαδρομή είναι συναρπαστική. Ο εκδοτικός οίκος Ισνάφι των Ιωαννίνων εξέδωσε (Δεκέμβριος 2009) το θεμελιώδες και νηφάλιο έργο της Nathalie Clayer «Οι απαρχές του αλβανικού εθνικισμού», σε μετάφραση του Ανδρέα Σιδέρη και επιμέλεια του Λεωνίδα Εμπειρίκου.

Στον 18ο αιώνα, τίποτα δεν ήταν δεδομένο (ούτε, άλλωστε, για το ελληνικό έθνος). Οι Αλβανοί αναγνωρίζονταν ως μια πολυμερισμένη διαστρωμάτωση γλωσσών και γενών, διασπασμένων ακόμη περισσότερο σε επαγγελματικούς και θρησκευτικούς προσδιορισμούς. Χριστιανοί και μουσουλμάνοι, αλλά ανάμεσα στους τελευταίους πλήθος αδελφοτήτων που δεν έχουν μια ενιαία ταυτότητα. Οι γεωγραφικές διαφοροποιήσεις ήταν ακόμη μεγαλύτερες μεταξύ των Αλβανών που κατοικούσαν στη Σκόδρα, το Κόσοβο, το Ντέμπαρ, την Κεντρική Αλβανία, τα Ιωάννινα, την Κορυτσά, τα Σέρβια. Αλλά και στη Ρουμανία. Στην Κωνσταντινούπολη. Και των Αλβανών που κατοικούσαν στη Νότιο Ιταλία και τη Σικελία.

Πώς τα παραπάνω οδηγούν σε ένα έθνος; Από την αναζήτηση των καταβολών για τους Αλβανούς της Νότιας Ιταλίας. Από τη διείσδυση των προτεσταντών και των ρωμαιοκαθολικών που, κυρίως οι πρώτοι, οδηγούν στη διαμόρφωση μιας καθομιλουμένης αλβανικής γλώσσας. Από τη συνειδητοποίηση ενός ξεχωριστού ρόλου ορισμένων προυχόντων μέσα στο οθωμανικό κράτος.

Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι πρώτα γεννιούνται οι αλβανιστές και τα δίκτυά τους και ακολουθεί ο στοχασμός της απελευθέρωσης. Πρώτα εκπονείται μια θεωρία παρελθόντος που θα φθάσει μέχρι τους Πελασγούς και, βέβαια, τους Ιλλυριούς και στη συνέχεια ξαναδιαβάζεται και αλβανοποιείται η πρόσφατη ιστορία και ο Καστριώτης γίνεται Σκεντέρμπεης. Το σύνολο μέσα σε μια αυτοκρατορία που βρίσκεται σε μετάλλαξη εξαιτίας των μεγάλων οθωμανικών μεταρρυθμίσεων του 19ου αιώνα.

Η ανάδυση ενός έθνους μέσα σε μια αυτοκρατορία δεν μπορούσε να αφήσει αδιάφορους τους γείτονες. Την Αυστρία (ως προστάτιδα των ρωμαιοκαθολικών), την Ιταλία, την Ελλάδα. Εξ ου και η σημασία των προξενείων τους, των σχολείων τους, των πρακτόρων τους. Η γλώσσα οδηγεί σε βιβλία, εφημερίδες και σχολεία, τα δύο τελευταία φτιάχνουν οπαδούς του έθνους. Θα προκύψουν αναπόφευκτα πρίγκιπες διεκδικητές του οραματιζόμενου θρόνου. Δεν αργούν οι ένοπλες ομάδες και η «στρατευμένη κινητοποίηση». Και οι αναπόφευκτες συγκρούσεις με τα αντίπαλα έθνη και τις διεκδικήσεις τους.

Το βιβλίο δεν προσφέρει μόνο ένα πανόραμα της αλβανικής ιστορίας και των διανοουμένων της (όπως της Δώρας ντ’ Ιστρια) αλλά κυρίως την αφορμή για μια συγκριτική και διασταυρωμένη ιστορία των εθνών της Nοτιοανατολικής Ευρώπης. Απαραίτητο.

* Ο Ν. Ε. Καραπιδάκης είναι καθηγητής της Ιστορίας της Μεσαιωνικής Δύσης στο Ιόνιο Παν/μιο.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_20/06/2010_405011

Λεξικό των Αρχαίων Ελληνικών και περι-ελλαδικών Φύλων

Στα 150 λήμματα του Λεξικού έχουν συγκεντρωθεί ένα πλήθος στοιχείων και πληροφοριών που υπάρχουν στις μυθολογικές παραδόσεις και στους αρχαίους συγγραφείς, από την προϊστορία και την πρωτοϊστορία των ελληνικών φύλων και των γειτονικών λαών, όπως τα ερμηνεύει η σύγχρονη αρχαιολογική, γλωσσολογική, ιστορική, εθνολογική, πολιτισμική και ανθρωπολογική έρευνα…
Ένα μοναδικό έργο που ανιχνεύει τις ρίζες του Έθνους μας και που δεν πρέπει να λείπει από κανένα ελληνικό σπίτι…

«…Από την «Εισαγωγή» του συγγραφέως διαφαίνεται και ένας δευτερεύων στόχος που πιθανώς απετέλεσε και το κίνητρο για την ενασχόληση με το θέμα: το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την προϊστορία και την ιστορία της αρχαίας Ελλάδος εδημιούργησε ένα εκδοτικό ρεύμα που κινήθηκε στον χώρο της παραϊστορίας και εκφράσθηκε με την διατύπωση απίθανων και εξωφρενικών θεωριών. Απέναντι στο ρεύμα αυτό ο σ. προσφέρει ως ανάχωμα το καταστάλαγμα της επιστημονικής έρευνας για την ιστορία των ελληνικών φύλων. Ενώ η παραπάνω παραφιλολογία επιχειρεί ουσιαστικώς να εγκαταλείψει τον χώρο της ιστορίας για να κινηθεί στον χώρο της μεταφυσικής, με τραγικά πάντως αποτελέσματα, το παρόν έργο αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο: η λάμψη του αρχαιοελληνικού παρελθόντος και η βαρύνουσα σημασία του για την αυτοσυνειδησία του σύγχρονου Ελληνισμού δεν μπορεί παρά να βασίζεται στην ιστορική αλήθεια…»

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου
Αναπληρωτής καθηγητής Α.Π.Θ.